Sâu đục thân hai chấm hại lúa

CN, 04/15/2012 - 12:41

Sâu đục thân bướm hai chấm là loại sâu đục thân gây hại chủ yếu cho cây lúa ở nước ta. Khi bị phá hại làm cho sản lượng lúa bị giảm, ảnh hưởng đến kinh tế của nông dân. Vì vậy cần phát hiện sớm và phòng trừ một cách kịp thời.

(Bài viết này mang tính chất tham khảo. Kiến thức sâu sẽ được tìm thấy trong những tác phẩm chuyên khảo, quy trình do cơ quan quản lý ban hành.)


Nội dung

1. Mô tả cây lúa

2. Sâu bệnh hạị cây lúa

3. Mô tả sâu đục thân

4. Đặc điểm gây hại

5. Các biện pháp phòng trừ tổng hợp

6. Phụ lục

7. Tài liệu tham khảo

Mô tả cây lúa

Lúa là loài thực vật sống một năm, thuộc lớp một lá mầm. Thân nhỏ bé hình ống. Lá gồm một bẹ dài ôm lấy thân, không có cuống. Hoa nhỏ thụ phấn nhờ gió mọc thành các cụm hoa phân nhánh cong hay rủ xuống. Lúa là cây lương thực quan trọng, vai trò quan trọng nhất ngoài việc cung cấp cho nhu cầu trong nước lúa gạo còn là nguồn xuất khẩu đứng vị trí thứ 2 trên thị trường

Sâu bệnh hạị cây lúa

Các loại sâu bệnh hại chính trên cây lúa là: bệnh đạo ôn (pyricularia), bệnh khô vằn (rhizoctonia oryzae), vàng lụi, rầy nâu, sâu cuốn lá, sâu đục thân 2 chấm, bọ xít dài,…

Mô tả sâu đục thân

                                                

 

Sâu đục thân hai chấm tên khoa học Tryporyza incertulas Walker, Họ Ngài sáng Pyralidae, Bộ Cánh vảy Lepidotera.

Trứng: đẻ thành ổ hình bầu dục, trên mặt phủ lớp lông màu vàng nhạt, ở giữa nhô lên. Mới đẻ trứng có màu trắng, sau chuyển ngà vàng, sắp nở màu đen.

Sâu non: đẫy sức màu trắng sữa, đầu màu nâu vàng. Chân bụng ít phát triển, móc bàn chân bụng có 28 cái xếp thành hình elip.

Nhộng: con cái có chân sau dài hết đốt bụng 5, con đực có chân sau dài tới đốt bụng 8. Nhộng mới hóa có màu trắng sữa, sau chuyển màu vàng nhạt.

Trưởng thành: Ngài đực có đầu ngực và cánh trước màu nâu vàng nhạt hình tam giác; giữa cánh có một chấm đen; từ đỉnh cánh đến mép sau có một vệt xiên màu nâu đen, mép ngoài cánh có 9 chấm đen nhỏ; mắt kép, to đen. Ngài cái có thân màu trắng vàng hoặc vàng nhạt, cuối bụng có chùm lông màu vàng nhạt, giữa cánh trước có một chấm đen.

Vòng đời của sâu đục thân bướm 2 chấm từ 54-66 ngày.

Đặc điểm gây hại

Ngài của sâu đục thân bướm 2 chấm có tính hướng sáng mạnh, vũ hóa về đêm và sau đó giao phối ngay trong đêm đó và đêm sau có thể đẻ trứng, ban ngày ẩn nấp, bị khua động thì bay sang cây khác. Ngài cái hoạt động mạnh từ 19-20giờ, ngài đực từ 23-1giờ sáng. Mỗi ngài cái đẻ từ 1-5 ổ trứng (có 100-150 quả trứng/ổ). Một năm sâu đục thân bướm 2 chấm phát sinh 6-7 lứa. Điều kiện nhiệt độ ấm nóng và ẩm độ cao thích hợp cho sâu phát sinh gây hại.

Sâu non xâm nhập vào bẹ lá vào thân cắt đứt đường vận chuyển dinh dưỡng làm dảnh vô hiệu và bông bạc, ảnh hưởng đến cây lúa và năng suất lúa. Nhộng làm ổ bên trong thân lúa và bướm vũ hóa từ đấy.

Sâu đục thân bướm hai chấm thường phát sinh gây hại nặng ở vụ lúa xuân muộn và mùa chính vụ. Các tỉnh Miền Nam và Miền Trung gây hại ở tất cả các vụ lúa, còn các tỉnh Miền Bắc những năm mùa đông rét đậm kéo dài, vụ mùa khô hạn thường phát sinh nặng. Sâu phân bố khắp các vùng trồng lúa trong nước và trên thế giới.

Các biện pháp phòng trừ tổng hợp

Biện pháp canh tác

Cày lật đất, gốc rạ, làm dầm và cho nước vào trước khi gieo cấy.

Thu hoạch lúa phải cắt sát gốc, phơi khô đốt.

Dọn sạch cỏ, phát quang bờ, cắt bỏ bớt lá mạ trước khi cấy.

Điều chỉnh thời vụ để lúa trỗ lệch thời gian trưởng thành ra rộ của sâu.

Bón cân đối NPK, không nên bón quá nhiều đạm và bón đạm kéo dài.

Bố trí cơ cấu mùa vụ thích hợp. Sau khi gặt lúa, cày lật gốc rạ, phơi ải hoặc ngâm nước để diệt nhộng

Bảo vệ thiên địch sâu đục thân 2 chấm: như các loài ong ký sinh trứng: Tricchogramma japonicum; Tri. Dendrolimi mats; Tri.Chilonis…

Dùng bẫy đèn bắt bướm khi bướm rộ.

Tập trung ngắt ổ trứng, gôm lại và đem tiêu huỷ.

Biện pháp hóa học

Khi dùng thuốc hoá học phải tuân theo nguyên tắc 4 đúng. Các hoạt chất và thuốc thương phẩm tương ứng có thể tìm thấy trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt nam. Trước khi sử dụng xem kỹ hướng dẫn trên nhãn thuốc.

Phụ lục

Tóm tắt tính năng tác dụng, cách sử dụng một số loại thuốc trừ sâu đục thân 2 chấm  phổ biến

Hoạt chất Cartap

- Nhóm Nereistoxin analogue trừ côn trùng

- Nhóm độc II (WHO)

- Thuốc trừ sâu nội hấp có tác động tiếp xúc và vị độc. Thuốc có phổ tác động rộng

- Thuốc có tính chất tương tự chất độc nereistoxyn tự nhiên. Trong cơ thể dịch hại, thuốc bị chuyển hoá thành nereistoxyn. Nereistoxyn tương tác với những thụ thể axetylcholin, ngăn cản sự dẫn truyền axetylcholin làm côn trùng bị tê liệt và chết

- Lượng dùng: dùng 750 g ai/ha, pha trong 400 - 600 lít nước/ha.

- Phun thuốc vào buổi sáng hoặc chiều mát

- Phun thuốc khi sâu xuất hiện

- Ngừng phun thuốc trước khi thu hoạch 7 ngày

- Không hỗn hợp với thuốc mang tính kiềm

Hoạt chất Diazinon

- Nhóm Organothiophosphate trừ nhệnnhóm Pyrimidine organothiophosphate trừ côn trùngthuốc đuổi chim

- Nhóm độc II (WHO)

- Thuốc có tác động tiếp xúc, vị độc và xông hơi, không nội hấp. Thuốc có phổ tác động rộng

- Thuốc ức chế hoạt động men cholinesteraza làm côn trùng bị tê liệt và chết

- Lượng dùng: dùng 400-600 g ai/ha, pha trong 400 - 600 lít nước/ha.

- Phun thuốc vào buổi sáng hoặc chiều mát

- Phun thuốc khi sâu xuất hiện

- Ngừng phun thuốc trước khi thu hoạch 14 ngày

Hoạt chất Fipronil

- Nhóm Phenylpyrazole trừ côn trùng, trừ nhện

- Nhóm độc II (WHO)

- Thuốc trừ sâu có phổ tác động rộng, tác dụng tiếp xúc và vị độc. Có tính nội hấp vừa phải

- Thuốc ức chế hoạt động của GABA. Phổ rộng. Do có cơ chế khác với các thuốc trừ sâu thông thường, nên có hiệu lực cao với các loài sâu hại đã phát triển tính kháng đối với các thuốc lân hữu cơ, cacbamat và pyrethroid

- Lượng dùng: dùng 20-30 g ai/ha

- Rải đều trên ruộng lúa

- Rải thuốc khi sâu mới xuất hiện

- Ngừng phun thuốc trước khi thu hoạch 15 ngày

 

Biên soạn

Nguyễn Thị Phú, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Khoa Nông học, Bộ môn bảo vệ thực vật, sinh viên khóa 54a

 

Tài liệu tham khảo

1. Nông Giáo trình: Côn trùng chuyên khoa. Nxb nghiệp

2. Nguyễn Phương Chiền, Nghiên cứu một số loài sâu hại chính trên các giống lúa thuần Trung Quốc có triển vọng, nhập nội vào Quảng Ninh vụ xuân 1998: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp./ Nguyễn Phương Chiền. - H.: ĐHNN Hà Nội, 1998

3. www.vaas.org.vn/Images/caylua/10/052_sau2cham.htm

4. baovecaytrong.com/kythuatcaytrongchitiet.php?Id=105...

5. chonhanong.com/index.php?option=com...

6. www.vinhphucnet.vn/TTKHCN/TTCN/0395.Sauducthantrenlua.doc

7.Từ điển sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở Việt Nam, nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội, 2005

X
Hãy điền tên đăng nhập ở Bảo vệ thực vật cộng đồng của bạn.
Enter the password that accompanies your username.
Đang nạp